YANGI O‘ZBEKISTONNING TARAQQIYOT STRATEGIYASIDA HUQUQIY MUNOSABATLAR
Shoev I.X.
СИСТЕМНЫЙ И СТИЛИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ТЕКСТА В ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ
М.А. Бокарева
Нутқида камчилиги бўлган болаларнинг психологик-педагогик диагностикаси
U.A.Qosimov
NUTQIDA KAMCHILIGI BO‘LGAN BOLALARNING PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK DIAGNOSTIKASI
U.A.Qosimov
XORIJIY TILNING LINGVISTIK ASPEKTLARI
Dastur Oʼzbekiston Respublikasining 2020 yil 23 sentyabrda tasdiqlangan “Taʼlim toʼgʼrisida”gi Qonuni, Oʼzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 3 dekabrdagi “Iqtidorli yoshlarni saralab olish tizimi va akademik litseylar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʼgʼrisida”gi PQ-4910-son hamda Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 1 iyundagi “Аkademik litseylar rahbar va pedagog xodimlarining uzluksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish toʼgʼrisida”gi 296- son Qarorlarida belgilangan ustuvor yoʼnalishlar mazmunidan kelib chiqqan holda tuzilgan boʼlib, u zamonaviy talablar asosida malaka oshirish jarayonlarining mazmunini takomillashtirish hamda akademik litseylar rahbar va pedagog kadrlarining kasbiy kompetentligini muntazam oshirib borishni maqsad qiladi.
KOMPLEKS SONLAR
Modulning ishchi dasturi Oliy, o‘rta maxsus va professional ta’lim yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2023-yil 11-avgustdagi 4 - sonli bayonnomasi bilan ma’qullangan va Oliy ta’lim,фан ва инновациялар vazirligining 2023 yil “ 25 ” avgustdagi MOAL-391-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan namunaviy o‘quv reja va dastur asosida ishlab chiqilgan.
YANGI O‘ZBEKISTONNING TARAQQIYOT STRATEGIYASIDA HUQUQIY MUNOSABATLAR
Dastur O‘zbekiston Respublikasining 2020 yil 23 sentabrda tasdiqlangan “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 3 dekabrdagi “Iqtidorli yoshlarni saralab olish tizimi va akademik litseylar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4910-sonli Qarori, Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 23 sentabrdagi “Oliy ta’lim muassasalari rahbar va pedagog kadrlarining malakasini oshirish tizimini yanada takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 797-sonli hamda 2022 yil 1 iyundagi “Akademik litseylar rahbar va pedagog xodimlarining uzluksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi 296-sonli Qarorlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28 yanvardagi “2022 – 2026 yillarga mo‘ljallangan yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi” to‘g‘risidagi PF-60-sonli hamda 2023 yil 8 maydagi “Yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasini amalga oshirish bo‘yicha birinchi navbatdagi chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-67-sonli Farmonlarida belgilangan ustuvor yo‘nalishlar mazmunidan kelib chiqqan holda tuzilgan bo‘lib, u zamonaviy talablar asosida malaka oshirish jarayonlarining mazmunini takomillashtirish hamda akademik litseylar rahbar va pedagog kadrlarining kasbiy kompetentligini muntazam oshirib borishni maqsad qiladi.
СИСТЕМНЫЙ И СТИЛИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ТЕКСТА В ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ
Настоящая программа разработана в соответствии с приоритетными задачами, предусмотренными Указами Президента Республики Узбекистан УП№4732 от 12 июня 2015 г. «О мерах по дальнейшему совершенствованию системы переподготовки и повышения квалификации руководящих и педагогических кадров высших образовательных учреждений», УП-5789 от 27 августа 2019 г. «О внедрении системы непрерывного повышения квалификации руководящих и педагогических кадров высших образовательных учреждений», УП-5847 от 8 октября 2019 г. «Концепция развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 года».
KOORDINATALAR SISTEMASI VA VEKTORLAR
Dastur O‘zbekiston Respublikasining 2020 yil 23 sentabrda tasdiqlangan “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 3 dekabrdagi “Iqtidorli yoshlarni saralab olish tizimi va akademik litseylar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4910-son hamda Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 1 iyundagi “Akademik litseylar rahbar va pedagog xodimlarining uzduksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi 296- son Qarorlarida belgilangan ustuvor yo‘nalishlar mazmunidan kelib chiqqan holda tuzilgan bo‘lib, u zamonaviy talablar asosida malaka oshirish jarayonlarining mazmunini takomillashtirish hamda akademik litseylar pedagog xodimlarining kasbiy kompetentligini muntazam oshirib borishni maqsad qiladi.
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ РУССКОЙ ФИЛОЛОГИИ
Данная программа разработана в соответствии с Указами Президента Республики Узбекистан № УП–6108 «О мерах по развитию сфер образования и воспитания, и науки в новый период развития Узбекистана» от 6 ноября 2020 года, № УП-5847 «Об утверждении концепции развития системы высшего образования Республики Узбекистан до 2030 г.» от 8октября 2019 года, в Постановлениях Кабинета Министров Республики Узбекистан № 610 «О мерах по дальнейшему совершенствованию качества преподавания иностранных языков в учебных учреждениях» от 11 августа 2017 года, № 1037 от 26 декабря 2019 года «Об организации Республиканского совета высшего образования», а также в других нормативно-правовых актах, принятых в данной сфере. Она направлена на развитие профессионального мастерства и инновационной компетентности педагогических кадров высших учебных заведений, овладение передовым зарубежным опытом, новыми знаниями и квалификациями в данной области, а также совершенствование навыков внедрения их в практику.
КОМБИНАТОРИКА ЭЛЕМЕНТЛАРИ ВА ЭҲТИМОЛЛАР НАЗАРИЯСИ
Дастур Ўзбекистон Республикасининг 2020 йил 23 сентябрда тасдиқланган “Таълим тўғрисида”ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 3 декабрдаги “Иқтидорли ёшларни саралаб олиш тизими ва академик лицейлар фаолиятини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-4910-сон ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 1 июндаги “Академик лицейлар раҳбар ва педагог ходимларининг уздуксиз малакасини ошириш тизимини жорий этиш тўғрисида”ги 296-сон Қарорларида белгиланган устувор йўналишлар мазмунидан келиб чиққан ҳолда тузилган бўлиб, у замонавий талаблар асосида малака ошириш жараёнларининг мазмунини такомиллаштириш ҳамда академик лицейлар педагог ходимларининг касбий компетентлигини мунтазам ошириб боришни мақсад қилади.
O‘ZBEKISTON VA JAHON HAMJAMIYATI XALQARO REYTING VA INDEKSLARDAGI O‘RNI HAMDA NUFUZINI ORTIB BORISHI
Ushbu dastur O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 27-avgustdagi “Oliy ta’lim muassasalari pedagog kadrlarining uzluksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi PF–5789-son, 2019-yil 8-oktyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF–5847-son va 2022-yil 28-yanvardagi “2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmonlari, 2017-yil 27-iyuldagi “Oliy ma'lumotli mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirishda iqtisodiyot sohalari va tarmoqlarining ishtirokini yanada kengaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3151-son, 2019- yil 3-maydagi “Ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora- tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4307-son va 2021-yil 26-martdagi “Ma’naviy-ma’rifiy ishlar tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-5040-son qarorlari, shuningdek Vazirlar Mahkamasining 2018- yil 17-sentyabrdagi “Ta’lim tizimida ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 736-son va 2019-yil 23-sentyabrdagi “Oliy ta’lim muassasalari rahbar va pedagog kadrlarining malakasini oshirish tizimini yanada takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi 797- son qarorilarida belgilangan ustuvor vazifalar mazmunidan kelib chiqqan holda tuzilgan bo‘lib, ta’lim-tarbiya jarayonlarida ma’naviy-ma’rifiy muhit barqarorligini ta'minlash, tinglovchilarning davlat va jamiyat hayotida amalga oshirilayotgan islohotlardan xabardorligini va daxldorlik tuyg‘ularini oshirish, Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi va jamiyatning ma’naviy asoslari bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarini yanada rivojlantirishni maqsad qiladi.
SONLI KETMA-KETLIKLAR VA ULARNING LIMITLARI
Dastur O‘zbekiston Respublikasining 2020 yil 23 sentabrda tasdiqlangan “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 3 dekabrdagi “Iqtidorli yoshlarni saralab olish tizimi va akademik litseylar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4910-son hamda Vazirlar Mahkamasining 2022 yil 1 iyundagi “Akademik litseylar rahbar va pedagog xodimlarining uzduksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi 296-son Qarorlarida belgilangan ustuvor yo‘nalishlar mazmunidan kelib chiqqan holda tuzilgan bo‘lib, u zamonaviy talablar asosida malaka oshirish jarayonlarining mazmunini takomillashtirish hamda akademik litseylar pedagog xodimlarining kasbiy kompetentligini muntazam oshirib borishni maqsad qiladi.
JISMONIY MADANIYAT NAZARIYASINING ASOSLARI
Mazkur ishchi o‘quv dasturi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi PF–4947-son, 2019 yil 27 avgustdagi “Oliy ta'lim muassasalari rahbar va pedagog kadrlarining uzluksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi PF–5789-son, 2019 yil 8 oktyabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta'lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF–5847-sonli, 2020 yil 24 yanvardagi “O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomillashtirish va chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–5924-sonli Farmonlari hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 14 avgustdagi “O‘zbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi huzurida Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni ilmiy-metodik ta'minlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish markazi faoliyatini yanada takomillashtirish to‘g‘risida”gi 658-sonli, 2019 yil 23 sentyabrdagi “Oliy ta'lim muassasalari rahbar va pedagog kadrlarining malakasini oshirish tizimini yanada takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora- tadbirlar to‘g‘risida”gi
JAMIYATDA SOG`LOM TURMUSH TARZINI TASHKIL ETISH ASOSLARI
Mazkur ishchi o‘quv dasturi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida”gi PF–4947-son, 2019 yil 27 avgustdagi “Oliy ta'lim muassasalari rahbar va pedagog kadrlarining uzluksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi PF–5789-son,
TRIGONOMETRIYA
Dastur O‘zbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentyabrda tasdiqlangan “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 3- dekabrdagi “Iqtidorli yoshlarni saralab olish tizimi va akademik litseylar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4910-son hamda Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 1-iyundagi “Akademik litseylar rahbar va pedagog xodimlarining uzduksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi 296-son Qarorlarida belgilangan ustuvor yo‘nalishlar mazmunidan kelib chiqqan holda tuzilgan bo‘lib, u zamonaviy talablar asosida malaka oshirish jarayonlarining mazmunini takomillashtirish hamda akademik litseylar pedagog xodimlarining kasbiy kompetentligini muntazam oshirib borishni maqsad qiladi.
TILLARNI O‘QITISH VA O‘RGATISHDA TIL BILISH DARAJASINI OSHIRISH MAHORATLARI MODULI BO‘YICHA
Dastur O'zbekiston Respublikasining 2020 yil 23-sentyabrda tasdiqlangan "Ta’lim to'g^isida'gi Qonuni, O’zbekiston Respublikasi Prczidentining 2020 yil 3- dekabrdagi "Iqtidorli yoshlami saralab olish tizimi va akademik liiseylar faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida’’gi PQ-4910-son hamda Vazirlar Mahkamasining 2022 yil liyimdagi "Akademik liiseylar rahbar va pedagog xodimlarining uzluksiz malakasini oshirish tizimini joriy etish to‘g‘risida”gi 296- son Qarorlarida belgilangan ustuvor yo'nalishlar mazmunidan kelib chiqqan holda tuzilgan bo’lib. u zamonaviy lalablar asosida malaka oshirish jarayonlarining mazmunini takomillashtirish hamda akademik litseylar pedagog xodimlarining kasbiy kompetcntligini muntazam oshirib borishni maqsad qiladi.
Таълим тизимини ривожлантиришнинг концептуал йўналишлари
“Она тили” (фонетика) ўқув модули Мактабгача таълим муассасалари логопедлари касбий қайта тайёрлаш курси тингловчиларининг она тилидан мавжуд назарий билимларини мустаҳкамлаш, саводхонлигини оширишга, шунингдек, тилшунослик фани ва унинг бўлимлари ҳақидаги мавжуд билимларини бойитишга хизмат қилади. Мактабгача тарбия муассасаси логопедлари оғзаки ва ёзма нутқ саводхонлигини талаб даражасида эгаллаган бўлиши лозим. Мазкур ўқув модулини ўқиб-ўрганиш давомида тингловчиларнинг тил ҳақидаги тасаввурлари кенгаяди, нутқ малакалари ривожланади, ёзма саводхонлиги ошади. Тингловчилар ўқув модулини ўзлаштириш орқали келгусида тарбияланувчиларда она тилига ҳурмат уйғотадилар, уни мукаммал эгаллаш сари рағбатлантирадилар.
LOGOPEDIK RITMIKA
Maktabgacha ta’lim tizimi uzluksiz ta’limning birlamchi, eng asosiy 6yFUHugup. Mutaxassislarning ilmiy xulosalariga kura, inson uz umri davomida oladigan barcha axborot va ma’lumotning 70 foizini 5 yoshgacha bulgan davrda oladi. Shu bois bolalarning sogaom va bilimli, yetuk kadrlar bulib voyaga yetishida boFcha tarbiyasi juda - muxim urin tutadi.
ЛОГОПЕДИК РИТМИКА
Мактабгача таълим тизими узлуксиз таълимнинг бирламчи, энг асосий бўғинидир. Мутахассисларнинг илмий хулосаларига кўра, инсон ўз умри давомида оладиган барча ахборот ва маълумотнинг 70 фоизини 5 ёшгача бўлган даврда олади. Шу боис болаларнинг соғлом ва билимли, етук кадрлар бўлиб вояга етишида боғча тарбияси жуда - муҳим ўрин тутади. Президентимиз Шавкат Мирзиёев бу тизимга алоҳида эътибор қаратмоқда. Шу масалага доир бир неча йиғилиш ўтказилди, тарихий қарорлар қабул қилинмоқда.
ЛОГОПЕДИК ЎЙИН
Ўзбекистон Республикасида мустақиллик эълон қилинган кундан эътиборан давлатимиз томонидан ёш авлод келажагимизнинг пойдевори, унинг истиқболини белгиловчи омил сифатида эътироф этилиши ҳамда ўсиб келаётган фарзандларимизнинг таълим-тарбияси масалаларига устувор вазифа сифатида алоҳида аҳамият қаратилиши танлаб олинган йўлимизнинг нечоғли тўғри эканлигининг исботидир.
Нутқида камчилиги бўлган болаларнинг психологик-педагогик диагностикаси
Мактабгача таълим тизими узлуксиз таълимнинг бирламчи, энг асосий бўғинидир. Шу боис болаларнинг соғлом ва билимли, етук кадрлар бўлиб вояга етишида боғча тарбияси жуда -муҳим ўрин тутади. Мактабгача таълим муассасалари тизимини ривожлантириш, болаларни мактабгача таълим муассасаларига жалб этиш, мактабга тайёрлаш масалалари таълим соҳасидаги давлат сиёсатининг устувор вазифаларидан бири деб қаралмоқда.
ЛОГОПСИХОЛОГИЯ
Мамлакатимизда мустақиллик йилларида амалга оширилган кенг кўламли ислоҳотлар миллий давлатчилик ва суверенитетни мустаҳкамлаш, хавфсизлик ва ҳуқуқ-тарғибот, жамиятда қонун устуворлиги, инсон ҳуқуқ ва эркинликлари, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик муҳитини таъминлаш учун муҳим пойдевор бўлди, халқимизнинг муносиб ҳаёт кечириши, жаҳон талаблари даражасида таълим олиши ва касб эгаллаши, фуқароларимизнинг бунёдкорлик салоҳиятини рўёбга чиқариш учун зарур шарт-шароитлар яратди.
ЛОГОПЕДИЯ
ХXI аср бошларида кечаётган глобал ижтимоий-иқтисодий ва геосиёсий жараёнлар, дунёнинг ғоявий-мафкуравий қиёфасини ўзгартириб, янгича тафаккур ва дунёқарашни шакллантиришни тақозо этмоқда. Бугунги кунда таълим-тарбия тизимининг бош мақсади ҳам бевосита ижтимоий-гуманитар фанларни пухта биладиган, жаҳон майдонида ўз билими орқали рақобатлаша оладиган, ўзининг фуқаролик позициясига эга бўлган, Ватани ҳамда миллатига нисбатан меҳр-муҳаббат туйғуларини мактабгача таълим тарбиячиларида шакллантиришга йўналтирилган. Мактабгача таълим тизими узлуксиз таълимн
NUTQ O‘STIRISH MAXSUS METODIKASI
Mazkur namunaviy oʻquv dasturi Oʻzbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi, “Pedagogning maqomi to‘g‘risida”gi va “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻg’risida”gi Qonunlari, Yangi Oʻzbekistonning 2022-2026-yillarga moʻljallangan taraqqiyot strategiyasi va “Oʻzbekiston-2030” strategiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish Konsepsiyasi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-noyabrdagi “Oʻzbekistonning yangi taraqqiyot davrida taʼlim, tarbiya va ilm, fan sohalarini rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlari toʻg’risida”
ERTA TASHXIS VA ABILITATSIYA
Ta’lim tizimini boshqarishning samarali mexanizmlarini joriy etish o‘sib kelayotgan yosh avlodni ma’naviy-axloqiy va intellektual rivojlantirishni sifat jihatdan yangi darajaga ko‘tarishning eng muhim sharti hisoblanadi, shuningdek, o‘quv-tarbiya jarayonida ta’limning innovatsion shakllari va usullarini qo‘llashga ko‘maklashadi.
NUTQIDA KAMCHILIGI BO‘LGAN BOLALARNING PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK DIAGNOSTIKASI
Maktabgacha ta'lim tizimini yanada takomillashtirish, moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, maktabgacha ta'lim muassasalari tarmog‘ini kengaytirish, malakali pedagog kadrlar bilan ta'minlash, bolalarni maktab ta'limiga tayyorlash darajasini tubdan yaxshilash, ta'lim-tarbiya jarayoniga zamonaviy ta'lim dasturlari va texnologiyalarini tatbiq etish, bolalarni har tomonlama intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish maqsadida «2017- 2021 yillarda maktabgacha ta'lim tizimini yanada takomillashtirish choratadbirlari to‘g‘risida»gi
NUTQNING ONTOGENEZDA RIVOJLANISHI
Ushbu ishchi dastur O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to’g’risida”gi Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-oktabrdagi “Alohida ehtiyojlari bo’lgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari” to’g’risidagi PQ-4860-son Qarori hamda Vazirlar mahkamasining "Alohida ta'lim ehtiyojlari bo'lgan bolalarga ta'lim berishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to'g'risida"gi 638-sonli qarorida o'z aksini topdi. Mazkur ishlarning natijasi sifatida inklyuziv ta'limning barcha jihatlari, joriy etish yo'llari,
